Hyperloop ya da Türkçe uyarlamasıyla hız yuvarı, kısaca hızyuvar. Elon Musk tarafından tapray (yeni nesil rayötesi sistem) teknolojisi ile geliştirilmekte olan üst düzey bir hızlı ulaşım aracıdır. Araç, üst düzey ray ötesi sistem (top level sur-rail system) olarak tanımlanmaktadır. Proje bir dönem fikir bazında kalsa da, 2016 Ocak ayında Las Vegas’taki Nevada Çölü’nde inşasına başlanan 4.8 kilometrelik test yolu; konseptin gerçekleştirilebilmesi için ilk somut adım olmuştur. Bu test yolunun yapımı için deney parçaları ve kapsüller tasarlanmıştır. Sistemin, indirgenmiş basınç borularının oluşturulmasıyla, hava kompresörleri ve asimetrik motorlar tarafından sürülen hava yastığının üzerindeki basınç kapsülleri üzerinde hareket ettirilmesi amaçlanmaktadır.

Hiperdöngü dev bir tüpün içinde kısmi bir vakum oluşturup, insanların içerisine oturduğu kozaları mıknatıslar ile sürtünmesiz olarak inanılmaz süratlere ulaştırarak çalışıyor. Kozalar duvarlar karşısında bir dizi pervane kullanarak yastıklanacak ve tüm sistem rayların dışını kaplayacak güneş panelleri sayesinde güneş enerjisi ile çalışacak.

Elon Musk, tapray araçları ilk olarak kara, deniz, hava ve raylı sistem ulaşımından sonraki “beşinci ulaşım türü” olarak tanıttı. Amacı hava şartlarından etkilenmeyen, kaza riski bulunmayan, ortalama olarak sıradan bir jetin iki katı kadar hız yapabilen, az enerji sarf eden ve 24 saat kesintisiz çalışabilmek için enerji depolayabilen bir ulaşım aracı tasarlamaktı.

Aracın ön tasarım belgeleri Ağuston 2013’te kamuoyuna duyuruldu. Proje için, Los Angeles’ten San Francisco Körfezi’ne kadar uzanan bir rota dâhil olmak üzere büyük bölümü Interstate 5 demir yoluna paralel olan bir güzergâh teklif edildi. Yapılan ön çözümlemelerde, bu güzergâhta yapılacak bir yolculuğun yaklaşık 35 dakikalık bir sürede gerçekleştirilebileceği belirlendi. Bu da yolcuların 570 km.lik güzergâhta ortalama 962 km/h ile varış noktalarına ulaşacağı anlamına gelmektedir. Bu güzergâhtaki en yüksek hızın 1,220 km/h olarak gerçekleşeceği düşünülmektedir. Yapılan değerlendirmelere göre, yalnızca yolcu taşıma versiyonu için sistemin maliyeti 6 milyar dolardır. Bu maliyet, araç ve insan taşıyabilen bir sistem için 7,5 milyar doları bulacaktır.

Bu sistem 1200 km sürate ulaşabiliyor, ancak bu işin hesaplarının arkasında olan mühendislerin geçen sene Wired dergisine söylediği üzere kozalar daha da hızlı hareket edebilir. Saatte 6500 km sürate bile çıkmak mümkün. Bu sürat Çin’den New York’a 2 saatte seyahati mümkün kılacak.

Musk, taprayı elektromanyetik top ve Concorde arasında bir hızda seyahat edebilen bir araç olarak planlamıştır.

Bu sistem ray ötesi bir sistem olup, demir yolu ağına ihtiyaç duymamaktadır. Musk, bu sistemin yer altı veya yer üstünde inşa edilebileceğine inanmaktadır.

Emekli fizikçi ve süperiletken maglev konseptini keşfedenlerden biri olan James Powell’a göre tüm sistem tek bir noktadaki bir hata ile durabilir. Tüp çok büyük bir hassaslıkta inşa edilmeli çünkü duvarın pozisyonu birkaç santimetre düz olmasa bu bile bir kazaya neden olacaktır.

Yüksek hızlı demir yolu ve genel olarak yüksek hızlı ulaşım geliştiricileri, tarihsel olarak sürtünme ve hava direncini yönetme konusunda sorunlar yaşamıştır. Araçlar yüksek hıza ulaştığında bu iki etmen de çok önemli hale gelmektedir.

Vakum tüplü tren konsepti geliştirilerek teorik olarak manyetik raylı trenler vasıtasıyla bu sorunun ortadan kaldırılabileceği düşünülmüştür. Kuramsal olarak, içerisindeki havanın boşaltıldığı tüpler ya da tüneller, saatte binlerce km hız yapabilen araçların üretilmesine imkân sağlamaktadır. Buna rağmen, manyetik raylı trenlerin yüksek maliyeti ve uzun mesafeli yolculuklarda vakumun korunmasının zor oluşu; yatırımcıların bu alandaki faaliyetlerini sınırlandırmıştır. Tapray, vakum tüplü tren konseptine benzemekle birlikte yaklaşık 1 milibar (100 pa) basınçla çalışacak biçimde tasarlanmıştır.

Konseptin ispatından sonra projenin büyütülmesi çalışmalarına başlanabilir. Sistem bir otoyoldan ya da normal bir hızlı tren’den birkaç kat ucuza mal oluyor.

Anlaşılan içerisine atlayıp İstanbul’dan New York’a 1.5 saatte gidebileceğimiz Hiperdöngü’nün yapılması için biraz zaman lazım. Ancak kim bilir, 2 sene önce proje ortaya konuldu ve çoktan test yolunun yapılmasına başlanıldı bile.

Firma yetkililerinin açıklamasına göre tesiste mühendisler, makinistler ve kaynakçılar görev yapacak. Personel, 2017 yılında tamamlanması planlanan DevLoop adlı eksiksiz bir Hyperloop prototipinin inşası ve test edilmesi aşamalarında çalışacak. Ayrıca Transponics adını verdikleri, Hyperloop sistemindeki taşıyıcı kabinleri hızlandırmakla görevli olan modülün geliştirilmesi ve test edilmesi de burada yapılacak.

Önümüzdeki birkaç ay içinde, Hyperloop vakum tüpleri ve onların destek sütunları ile beraber bazı parçaların üretimi tamamlanacak.

Sözcük kökeni (etimoloji) Hyperloop, hyper ve loop kelimelerinden meydana gelen birleşik bir isimdir. Hyper “üstün, aşırı” anlamlarına gelmektedir. Loop ise “döngü, takla, ilmik, yuvar (döner kapsül)” gibi anlamlara gelmektedir. İsmi oluşturan hyper kelimesi hızsal üstünlüğü belirtirken, loop kelimesi aracın manyetik alanlı kapsülden yani yuvardan meydana geldiğini anlatmaktadır. Aracın isminin Türkçedeki anlamsal çevirisi “hız yuvarı” ya da aracın döngüsel özellikleri dikkate alınırsa “hız yumağı”dır.

Gelecek süratli bir şekilde gelecektir. Sürate ayak uyduramayanlar ya yok olacak ya da köle olacak…

İnsanüstü Türk Paylaşımlarından alınmışdır.